Czy demokracja działała lepiej w starożytnej Grecji niż obecnie?

historia

Nie da się zaprzeczyć wpływowi starożytnej greckiej demokracji na współczesną politykę. Czy grecki system był czymś, na czym można polegać w całości, czy też współczesna wersja demokracji jest lepsza?

Podczas gdy dziś toczą się wojny w imię demokracji, jak gdyby demokracja była moralnym ideałem, a także najlepszym stylem rządzenia, nie jest tak naprawdę idealna. Posiada tyle samo wad co zalet. Winston Churchill kiedyś powiedział: „demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których próbowano od czasu do czasu’’

Słowo demokracja [ demos – ludzie; cracy od kratos = siła, władza] dosłownie oznacza rządzenie przez ludzi. Wynalazcami demokracji byli starożytni Grecy, którzy mieszkali w małych państwach-miastach. Kontakt z szerszym światem był wolniejszy. W życiu brakowało nowoczesnych udogodnień. Ludzie, którzy stworzyli demokrację – byli ściśle zaangażowani w decyzje dotyczące ich samych i tego co ich bezpośrednio otaczało.

Prawo głosu

Niestety, większość dzisiejszych wyborców ma dziś bardzo małe pojęcie o tym, dlaczego i na kogo głosują, pomimo (lub może z powodu) wysiłków mediów. Dobrą stroną demokracji w Starożytnych Atenach było to, że wyborcy nie byli ignorantami. Głosujący rzeczywiście byli bardziej kompetentni, a także posiadali wiedzę historyczną oraz byli dobrze poinformowani na temat toczących się działań wojennych. Takiej wiedzy brak wielu współczesnym wyborcom.

Oczywiście poziom ignorancji mógł być niski, ponieważ liczba głosujących również była niska (w porównaniu do dzisiejszej). W starożytnych Atenach nie tylko dzieci zostały pozbawione prawa do głosowania (co jest utrzymywane także dzisiaj). Tego prawa odmówiono także kobietom, cudzoziemcom i niewolnikom. W związku z tym realne prawo głosu miała bardzo mała grupa ludzi.

Demokracja bezpośrednia

historiaW przeciwieństwie do demokracji przedstawicielskiej jaką znamy ze współczesności, demokracja ateńska była bezpośrednia. Zasadniczo obywatele Aten głosowali raczej za aktami ustawodawczymi niż nad osobami, które te akty mają wprowadzić. Ludzie, o których mowa, byli wybierani w Atenach na zasadzie loterii, aby zapobiec wpływom zewnętrznym.

Obecnie mamy do czynienia raczej z tzw. demokratyczną republiką. Oznacza to, że wybieramy liderów, którzy podejmują decyzje za nas i to oni tworzą prawa które na nas wpływają. Teoretycznie powinni być wykonawcami woli ludu, w rzeczywistości wygląda to różnie. Zatem w przeciwieństwie do starożytnych Greków, nie tworzymy naszych praw samodzielnie.

Wyraźnie widać, że ateński system demokracji różni się od nowoczesnej demokracji pod wieloma względami chociaż są także części wspólne. Należy pamiętać, że system starożytnych Greków nie został zaprojektowany dla ogromnych, rozległych i zróżnicowanych populacji współczesnych krajów uprzemysłowionych, ale dla małych społeczności. Stąd wynikają różnice. Jednak jak widać każdy system ma swoje wady i zalety oraz został odpowiednio dostosowany do czasów dla których został przeznaczony.